Mezopotamya neresidir
Mezopotamya neresidir
Mezopotamya yunanca iki nehir arasındaki ülke anlamına gelmektedir. Potamos Yunancada nehir ya da ırmak anlamında, Mesos da arasında anlamındadır. Bu iki kelimenin birleşmesinden Mezospotamus yani Mezopotamya meydana gelmiştir. Peki adı geçen bu nehirler hangileridir?

Mezopotamya neresidir 


Mezopotamya Dicle ve Fırat ırmakları arasında yer almaktadır. Tarihte Mezopotamya’nın üç bölgeden oluştuğu kabul edilmiştir. Nüfus açısından en kalabalık bölüm Aşağı Mezopotamya, dağlık olan bölüme Yukarı Mezopotamya ve en önemli bölüme de Orta Mezopotamya denmiştir. Mezopotamya günümüzdeki Doğu Suriye, Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu bölgesi, İran ve Irak arasında yer almaktadır.

Türkiyedeki Mezopotamya şehirleri

Mezopotamya tarihte bir çok kültür ve medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Ülkemizin Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan Diyarbakır, Şanlıurfa, Adıyaman, Elazığ, Gaziantep, Mardin ve Batman gibi ehirleri tarihte Yukarı Mezopotamya olarak bilinen bölgede yer almaktadır.

Mezopotamya Uygarlıkları
Mezopotamya Uygarlıkları

Mezopotamya uygarlıkları


Sümerler : Mezopotamya uygarlıkları dendiğinde, ilk akla gelen ve Mezopotamya'ya olan katkıları nedeniyle en öne çıkan uygarlık Sümerlerdir. Sümerler Millatan önce 4000-2350 yılları arasında varlığını sürdürmüştür. Sümerler, kendilerinden sonraki Mezopotamya medeniyetlerinin de zeminini hazırlamıştır.

Bilinen tarihte yerleşik yaşam, Sümerler ile başlamıştır. Mezopotamyada birbirinden bağımsız olarak otuzbeş şehir devleti halinde varlıklarını sürdürmüşlerdir. Yazıyı ilk bulan uygarlık olarak Sümerler yazılı reformların da öncüsü olmuştur. Mezopotamya'ya nereden geldikleri bilinmemekle beraber Sümerlerin Orta Asya’dan geldikleri kabul edilmektedir. Dillerinin Türkçe'de olduğu gibi sondan eklemeli bir dil olması sebebi ile bu şekilde düşünülmektedir.

Şehir devletlerinin başında Ensi ya da Patesi denilen Rahip Krallar bulunmaktaydı. Ziggurat adı verilen tapınaklarda ibadetlerini yapmışlardır. Ziggurat'lar ayrıca rasathane olarak da kullanmışlardır. Sümerler Yaradılış Efsanesi, Gılgamış Destanı ve Tufan Efsanesi gibi ilk sözlü edebi metinleri de meydana getirmişlerdir.

Akadlar : Sami kökenli bir kavim olan Akadlar da önemli Mezopotamya uygarlıklarından biri kabul edilmektedir. MÖ 2350-2150 yılları arasında varlık göstermişlerdir. Merkezi bir otoriteye bağlı yönetim şeklini ilk uygulayan uygarlık kez Akadlardır.

Elemlar : MÖ 3000 ile 640 yılları arasında, Sümer ve Akad uygarlıkları mevcut iken yaşayan uygarlıklardan biri de Elamlar'dır. Bu iki devletle varlıklarını sürdürmek adına savaşlar yapmışlardır. Elamlar Sümerlerin doğusundaki bölgede şehir devleti şeklinde yaşamışlardır. En silik Mezopotomya uygarlığı Elamlar'dır.

Asurlular : Akad ve Elamların yıkılmasından sonra MÖ 200 ile 609 yılları arasında Mezoptamya’da Asur devleti hüküm sürmüştür. Asurlar, ticaret için oldukça avantajlı bir bölge olan Mezopotamyada çokça ticari faaliyette bulunmuştur. Tarihte bilinen ilk kütüphaneyi Asurlular kurmuşlardır. Günümüzde Adıyaman'da bulunan Nemrut Dağındaki heykeller Asur uygarlığına aittir. Asurluların başkenti Dicle kıyısındaki Ninovadır.

Babiller : Babil kentinde MÖ 1900 yılında kurulmuş ve MÖ 539 yılına kadar hüküm sürmüş olan Babiller önemli Mezopotamya uygarlıklarındandır. Kendilerinden önceki Sümer ve Akadların kurulduğu alanda varlıklarını sürdürmüşlerdir. Sümer kültürünü özümsemişler ve tıpkı Sümerler gibi çok tanrılı bir dine inanmışlardır. Laik devlet anlayışı ilk defa Babiller'de ortaya çıkmıştır.

Hititler : Bölgede kurulan belki de en önemli uygarlıklardan biri de Hititler'dir. Hititler Anal adı verilen yıllıkları ile bilinen ilk tarih yazıcılığını başlatan uygarlıktır. Yine tarihte bilinen ilk yazılı antlaşma olan Kadeş antlaşması Hititler ile Mısırlılar arasında imzalanmıştır.

Lidyalılar : Hepimizin bildiği gibi Lidyalılar deyince tarihte parayı kullanan ilk uygarlık olması aklımıza gelir. Ayrıca Kral yolu olarak bilinen Ninova ile Efes arasında yer alan yolun açılmasını da Lidyalılar gerçekleştirmiştir.

Persler : Lidya’yı yıkarak tarih sahnesine çıkan Persler, daha çok günümüz İran toprakları üzerinde kurulmuş, Avrupa kökenli bir uygarlıktır. Persler Mezopotamya ve Mısır’ın büyük kısmına hakim olmuşlardır.

Mezopotamya başkenti

Mezopotamya bir millet ya da devlet adı değil, birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış olan bir bölgenin adıdır. Dolayısı ile Mezopotamya başkenti diye bir şeyden bahsedilemez. Ancak dönemden döneme kurulmuş olan, yukarıda da paylaştığımız Mezopotamya uygarlıklarının başkentlerinden söz edilebilir. Örneğin; Asurluların başkenti Ninova'dır gibi.

YAZAR @lternatif

«
Sonraki
Sonraki Kayıt
»
Previous
Önceki Kayıt

Hiç yorum yok:

YORUMLAYINIZ