» » » » » » » Pençik sistemi nedir

Pençik nedir
Pençik sistemi nedir?
İslam hukukunda bir savaşta ele geçen ganimetin beşte biri devlete aittir. Pençik'in kelime karşılığı da beşte bir anlamına gelmektedir. Savaşta ele geçen esirlerin de devletin payına düşen beşte birlik kısmı asker olarak yetiştirildiği için bu isim verilmiştir.

Osmanlı devletinin ilk dönemlerinde asker ihtiyacının tamamını nerede ise Türkmen boyları sağlamaktaydı. Ancak beyliğin sınırlarının gittikçe genişlemesi, yapılan savaşların disiplinli ve düzenli askeri birlikleri gerektirmesi yeni askeri birliklerin oluşturulmasına sebep oldu. Bu nedenle ilk olarak savaşlarda esir edilen Hristiyan gençler eğitime alınarak asker olarak yetiştirilmeye başlandı. Pençik sistemi denilen bu yapı ile Yeniçeri birlikleri kurulmuştur. Pençik sistemi sadece yeniçerilerin değil aynı zamanda cebeci, topçu ve kapıkulu süvarileri gibi diğer askeri birliklerinin de insan kaynağını oluşturmuştur.

Pençik sistemine göre savaşta ele geçen esirler öncelikle eğitilmek üzere Gelibolu’daki acemi oğlanlar ocağına gönderilirdi. Bu esirler gemilerde belirli bir süre bedel karşılığında hizmet görüyorlar ve hizmet süreleri bittikten sonra da yeniçeri ocağına alınıyorlardı. Yeniçeri ocağına alınacak esirler rastgele seçilmiyordu. Esas amaç asker olarak yetiştirmek olduğu için belirli kriterlere uygun olması gerekiyordu. Bunun için pençikçi adı verilen bir devlet memuru görevlendirilmişti. Pençikçi esirler arasından sağlam ve güçlü görünenler ile, 15-20 yaş aralığında olan esirleri ocağa alınmak üzere tespit ederdi. Devlet de pençikçi tarafından seçilen bu savaş esirlerini yeniçeri ocağına katmak amacıyla, üç yüz akçe karşılığında satın alırdı.

Pençik kanunu ile orduya alınanlar, acemi ocağının temelini oluşturmaktaydı. Pençik oğlanı olarak adlandırılan esirler kimi zaman Avrupa’ya ailelerinin yanına kaçmaya teşebbüs edebiliyorlardı. Bunun önüne geçmek için Pençik oğlanları az bir ücret karşılığında Anadolu’daki Türk çiftçilerin yanına gönderilmeye başlandı. Bununla çiftlik işlerine katkıda bulunmakla birlikte Türk örf ve adetlerini de kısa sürede öğrenmeleri amaçlanıyordu.

Pençik sistemi kim kurdu

Tarihimizde Yeniçerilerin ilk olarak hangi padişah zamanında ortaya çıktığı tartışmalı bir konudur. Bazı kaynaklara göre Orhan Gazi, bazı kaynaklara göre ise 1.Murad zamanında oluşturulmuş olduğunu söylenmektedir. Ancak Orhan Gazi döneminde ortaya çıkma ihtimali yüksek olsa da yine bu dönemde muhtemelen sayıları oldukça sınırlı kalmıştır. İşte bu nedenle Yeniçeri Ocağı ve pençik sisteminin teşkilatlanmasının 1.Murad döneminde olduğunu söyleyebiliriz. Molla Rüstem tarafından 1.Murat'a önerilen pençik sistemi, padişah tarafından da kabul görmüş ve uygulanmaya başlanmıştır. 

Pençik sisteminin amacı

Osmanlı Devleti ilk kurulduğu dönemde düzenli ve disipli bir orduya sahip değildi. Asker ihtiyacı nerede ise tamamen Türkmen boylarından karşılanıyordu ancak bu da yetersiz kalıyordu. Bir yandan da buna rağmen beyliğin sınırları gittikçe genişliyordu. İçinde bulunulan bu durum da, askeri birliklere ve özellikle de düzenli orduya olan ihtiyacı arttırıyordu.İşte bu nedenle Pençik sistemi kurulmuş ve 1.Bayezid zamanına kadar işlevine devam etmiştir.

YAZAR @lternatif

«
Sonraki
Sonraki Kayıt
»
Previous
Önceki Kayıt

Hiç yorum yok:

YORUMLAYINIZ